THÔNG TIN EBOOK

Tên sách
Cây Cam Ngọt Của Tôi
Nguyên tác
Meu Pé de Laranja Lima - My Sweet Orange Tree
Tác giả
JOSÉ MAURO DE VASCONCELOS
Dịch giả
Nguyễn Bích Lan , Tô Yến Ly
Thể loại
Tiểu Thuyết
Phát hành
Nhã Nam
Nhà Xuất Bản
NXB Hội Nhà Văn
Ebook
2021 kindlekobovn
—★—

MỤC LỤC | TABLE OF CONTENTS
Hội yêu đọc sách Kindle Việt Nam

PHẦN 1
Chương 1
Chương 2
Chương 3
Chương 4
Chương cuối của phần 1
PHẦN 2
Chương 1
Chương 2
Chương 3
Chương 4
Chương 5
Chương 6
Chương 7
Chương 8
Chương cuối

PHẦN 1
ĐÔI KHI, VÀO GIÁNG SINH, ĐỨA
CON CỦA QUỶ RA ĐỜI

Chương 1
KHÁM PHÁ NHIỀU ĐIỀU

Chúng tôi đi xuống phố, tay trong tay, chẳng có gì phải vội.
Totoca đang dạy tôi về cuộc sống. Và điều đó khiến tôi thực sự hạnh
phúc, được anh trai nắm tay và dạy nhiều điều. Nhưng là dạy về
những điều thuộc thế giới bên ngoài. Bởi vì ở nhà, tôi học hỏi bằng
cách tự mày mò khám phá và tự làm, tôi mắc lỗi nhiều và vì mắc lỗi,
tôi thường bị ăn đòn. Cho tới tận trước đây không lâu, tôi vẫn chưa
bị ai đánh bao giờ. Nhưng rồi mọi người nghe được chuyện này,
chuyện nọ và bắt đầu nói tôi là quỷ, là quái vật, là tiểu yêu tóc hung.
Tôi không muốn biết về điều đó. Nếu không phải đang ở bên ngoài
thì tôi đã bắt đầu hát. Hát thú vị lắm. Ngoài ca hát, Totoca còn biết
làm điều khác nữa: anh có thể huýt sáo. Nhưng dù cố gắng đến mức
nào tôi cũng chẳng thể bắt chước anh huýt sáo được, chẳng âm thanh
nào bật ra cả. Để an ủi tôi, anh bảo chuyện đó cũng bình thường
thôi, rằng tôi chưa có cái miệng của người huýt sáo. Nhưng vì không
thể hát thành lời, tôi hát thầm ở trong lòng. Thoạt đầu điều đó thật
kỳ cục, nhưng về sau tôi cảm thấy hát như thế thực sự thú vị. Và lúc
này, tôi đang nhớ lại một bài hát mẹ thường hát khi tôi còn bé xíu.
Mẹ đứng bên chậu giặt, mảnh khăn buộc quanh đầu để che nắng.
Với chiếc tạp dề ôm quanh thắt lưng, mẹ đứng đó hết giờ này đến
giờ khác, dầm tay trong nước, khiến xà phòng nổi cơ man nào là bọt.
Sau đó mẹ vắt kiệt nước khỏi quần áo và đem ra dây, phơi lên, kẹp
lại và kéo chiếc dây phơi lên cao. Mẹ làm thế với tất cả quần áo. Mẹ
giặt thuê cho nhà bác sĩ Faulhaber để kiếm thêm chút ít giúp trang
trải chi phí sinh hoạt. Mẹ cao, gầy, nhưng rất đẹp. Da mẹ rám nắng,
tóc thẳng và đen. Khi mẹ không cột tóc lên, tóc mẹ xõa đến tận thắt
lưng. Nhưng tuyệt nhất là khi mẹ hát, và tôi hay quanh quẩn bên mẹ
học lỏm.
Chàng thủy thủ ơi, chàng thủy thủ ơi Chàng thủy thủ của nỗi
buồn ơi Vì chàng Ngày mai em sẽ chết…

Những con sóng xô bờ Quăng mình lên bờ cát Chàng ra khơi
rồi Chàng thủy thủ ơi…
Tình yêu của chàng Chẳng được nổi một ngày Tàu nhổ neo rồi
Tàu ra khơi…
Những con sóng xô bờ…
Bài hát đó luôn khiến lòng tôi dâng trào một nỗi buồn khó hiểu.
Totoca giật tay tôi. Tôi bừng tỉnh. “Sao thế Zezé?” “Không sao
ạ. Em đang hát thôi mà.” “Hát ư?” “Vâng.” “Vậy chắc anh điếc rồi.”
Anh ấy không biết con người ta có thể hát thầm ư? Tôi im lặng.
Nếu anh không biết thì tôi cũng chẳng định dạy anh đâu.
Chúng tôi đã tới lề đường quốc lộ Rio-São Paulo. Trên đường
quốc lộ, có đủ mọi loại xe. Xe tải, xe con, xe ngựa, xe đạp.
“Này,Zezé, chuyện quan trọng đây này. Trước hết chúng ta phải
quan sát thật kỹ một chiều, sau đó nhìn chiều kia. Bây giờ sang
đường nào.”
Chúng tôi chạy sang đường.
“Em có sợ không?”
Tôi sợ, nhưng tôi lắc đầu.
“Chúng mình cùng làm lại nào. Sau đó anh muốn xem em đã
biết cách hay chưa.”
Chúng tôi chạy trở lại phía bên kia đường. “Bây giờ em sang
đường đi. Đừng ngập ngừng, bởi vì em lớn rồi mà.”
Tim tôi đập nhanh hơn.
“Nào. Sang đi.”
Tôi chạy sang đường, gần như nín thở. Tôi đợi một chút và anh
ra hiệu cho tôi quay trở về chỗ anh.
“Lần đầu mà làm được thế là tốt đấy. Nhưng em đã quên một
điều. Em phải nhìn cả hai phía xem có xe đang chạy tới không.
Không phải lúc nào anh cũng có mặt ở đây để ra hiệu cho em đâu.
Chúng ta sẽ thực hành thêm trên đường về nhà nhé. Nhưng giờ thì đi
thôi, vì anh muốn chỉ cho em một thứ.”
Anh cầm tay tôi và chúng tôi lại bắt đầu bước đi, thong thả. Tôi
không cách nào thôi nghĩ về một cuộc trò chuyện cách đây ít lâu.
“Totoca.” “Gì cơ?”

“Anh đã cảm nhận được tuổi chín chắn chưa?” “Thứ vớ vẩn gì
vậy?”
“Bác Edmundo nói đấy. Bác nói em khôn trước tuổi và rằng
chẳng bao lâu nữa em sẽ đến tuổi chín chắn. Nhưng em chẳng cảm
thấy có gì khác cả.”
“Bác Edmundo bị ngớ ngẩn đấy. Bác ấy luôn nhồi những thứ
vớ vẩn vào đầu em.”
“Bác ấy không ngớ ngẩn đâu. Bác ấy khôn ngoan đấy chứ. Và
khi lớn lên em muốn trở nên khôn ngoan, thành nhà thơ và thắt nơ
bướm. Một ngày nào đó em sẽ được chụp ảnh chân dung thắt nơ hẳn
hoi.”
“Tại sao lại thắt nơ?”
“Bởi vì anh không thể trở thành nhà thơ nếu không thắt nơ. Khi
bác Edmundo cho em xem ảnh các nhà thơ trong cuốn tạp chí đó,
em thấy ai cũng thắt nơ cả.”
“Zezé, em phải thôi đi, đừng tin mọi điều bác ấy nói với em
nữa. Bác Edmundo hơi biêng biêng đấy. Bác ấy còn hơi xạo nữa.”
“Bác ấy là đồ chó đẻ ư?”
“Em đã bị tát lệch mặt vì nói bậy quá nhiều mà chưa chừa à!
Bác Edmundo không như vậy. Anh nói biêng biệng cơ mà. Nghĩa là
hơi hâm hâm.”
“Anh bảo bác ấy là kẻ nói xạo mà.”
“Đó là hai chuyện hoàn toàn khác.”
“Không, có khác gì đâu. Hôm nọ cha kể về ông Labonne với
bác Severino, bạn chơi bài của cha, và cha nói, “Lão chó đẻ ấy là
một kẻ nói xạo trời đánh thánh vật.” Và chẳng ai tát chả lệch mặt
cả.”
“Người lớn nói thế thì không sao.”
Chúng tôi không nói gì trong vài phút.
“Bác Edmundo không… Mà biêng biêng có nghĩa là gì, anh
Totoca?”
Anh giơ ngón tay chỉ lên đầu, quay quay ngón tay vẽ thành
những vòng tròn trong không khí.
“Không, bác ấy không phải vậy. Bác ấy tốt lắm. Bác ấy dạy em
nhiều điều, và chỉ đánh em có mỗi một lần, lại còn chẳng đánh mạnh

nữa.”
Totoca giật mình.
“Bác ấy đánh em à? Khi nào?”
“Khi em hư thật và bị Gloria tống đến nhà bà. Bác ấy muốn đọc
báo nhưng không tìm thấy kính. Bác tìm hết chỗ cao đến chỗ thấp và
nổi điên thực sự. Bác hỏi bà kính của bác ở đâu nhưng bà không
biết. Hai người lục tung cả nhà lên để tìm. Thế rồi em nói em biết
kính của bác ở đâu và nếu bác cho em ít tiền để mua bi thì em sẽ nói
cho bác biết. Bác đi đến chỗ để áo khoác và lấy ra một ít tiền.
“Mang kính ra đây thì bác đưa tiền cho mày.” “Em đến chỗ
rương đựng quần áo lấy cái kính ra. Bác nói, Ra là mày, đồ ranh
con!” Bác phát vào lưng em và cất béng tiền đi.”
Totoca cười phá lên.
“Em đến đó để khỏi bị ăn đòn ở nhà thế mà lại bị đánh ở đó. Đi
nhanh chân lên một chút, nếu không chúng ta sẽ chẳng bao giờ đến
nơi được đâu.”
Tôi vẫn đang nghĩ về bác Edmundo. “Totoca, trẻ con nghỉ hưu
phải không?” “Gì cơ?”
“Bác Edmundo chẳng làm gì cả mà vẫn có tiền. Bác không làm
việc, nhưng Tòa Thị chính vẫn trả tiền cho bác hằng tháng.”
“Thì sao?”
“À thì, trẻ con chẳng làm gì. Trẻ con ăn, ngủ và được cha mẹ
cho tiền.”
“Nghỉ hưu khác chứ, Zezé. Người nghỉ hưu đã làm việc trong
một thời gian dài rồi, tóc đã ngả bạc, chân chậm mắt mờ như bác
Edmundo rồi. Nhưng đừng nghĩ về những thứ khó nhằn ấy nữa. Nếu
em muốn học nhiều điều từ bác ấy thì tốt thôi. Nhưng khi đi với anh
thì không nhé. Hãy cư xử như những đứa con trai khác. Em thậm chí
có thể chửi thề, nhưng đừng nhét đầy đầu những thứ khó nhằn. Nếu
không anh sẽ không đi chơi với em nữa đâu.”
Tôi xị mặt xuống và không muốn nói chuyện nữa. Tôi cũng
chẳng muốn hát. Chú chim nhỏ ca hát bên trong tôi đã bay mất rồi.
Chúng tôi dừng lại và Totoca chỉ tay về phía ngôi nhà. “Nó đấy.
Thích không?”
Đó là một ngôi nhà bình thường. Màu trắng với những ô cửa sổ
màu xanh dương. Toàn bộ cửa nẻo đều đóng im ỉm và im ắng như

tờ.
“Có ạ. Nhưng tại sao chúng ta phải chuyển đến đây chứ?”
“Thay đổi cũng tốt mà.”
Chúng tôi đứng trông qua hàng rào, nhìn cây xoài phía bên này
và cây me ở phía bên kia.
“Em là đứa hay chạy lăng xăng, nhưng em không biết nhà mình
đang có chuyện gì đâu. Cha thất nghiệp rồi, đúng không? Đã sáu
tháng kể từ khi cha choảng nhau với ông Scottfield và bị đuổi việc.
Em có biết bây giờ Lala đang làm việc ở nhà máy không? Còn mẹ
thì sắp đi làm ở thành phố, trong xưởng English Mill đấy, biết
không? Giờ thì em biết rồi đấy, đồ ngốc ạ. Ở cái nhà mới này, ta sẽ
tiết kiệm được tiền thuê nhà… Cái nhà kia thì cha nợ tám tháng tiền
thuê nhà rồi. Em còn quá nhỏ nên không phải lo lắng về những
chuyện buồn như thế. Nhưng anh sẽ phải giúp thật lực, xắn tay vào
hỗ trợ việc nhà.”
Anh đứng im lặng một lát.
“Totoca, họ sẽ mang con báo đen và hai con sư tử cái tới đây
chứ?”
“Dĩ nhiên. Và lão gia nhân này sẽ phải tháo dỡ cái chuồng gà.”
Anh nhìn tôi bằng ánh mắt thương xót, trìu mến.
“Anh chính là người sẽ dỡ vườn thú và lắp ghép nó lại ở đây.”
Tôi thở phào. Bởi vì nếu không tôi sẽ phải kiếm thứ gì đó mới
mẻ để chơi với em trai út Luis của tôi.
“Em đã thấy anh là người bạn như thế nào của em rồi, đúng
không Zezé? Này, em sẽ chẳng mất mát gì nếu nói cho anh biết em
đã làm chuyện đó như thế nào…”
“Totoca, em thề là em không biết. Em thực sự không biết.”
“Em nói dối. Ai đó đã dạy em học.”
“Em chẳng học gì cả. Chẳng ai dạy em hết. Trừ phi quỷ sứ dạy
em trong giấc ngủ. Jandira nói quỷ sứ là cha đỡ đầu của em.”
Totoca bối rối. Anh thậm chí còn cốc đầu tôi mấy cái, cố bắt tôi
phải nói cho anh biết. Nhưng tôi không biết mình đã làm được
chuyện đó như thế nào.
“Chẳng ai tự học cái đó được.”

Nhưng anh không biết phải nói gì bởi vì chẳng ai thực sự nhìn
thấy người nào dạy tôi học gì hết. Đó là một bí ẩn.
Tôi nhớ lại chuyện xảy ra một tuần trước. Nó đã khiến cả nhà
tôi xôn xao. Chuyện bắt đầu tại nhà bà tôi, khi tôi ngồi cạnh bác
Edmundo đang đọc báo.
“Bác ơi.”
“Gì vậy, con trai?”
Bác kéo cặp kính xuống chóp mũi, như cái cách mọi người lớn
thường làm khi họ đã già.
“Mấy tuổi bác học đọc?”
Khoảng tầm sáu, bảy tuổi.”
““Trẻ năm tuổi có thể học đọc không bác?”
“Bác nghĩ là có. Nhưng chẳng ai thích dạy chúng đâu bởi vì
chúng còn quá nhỏ.”
“Bác học đọc như thế nào ạ?”
“Như mọi người khác thôi, với những người đọc mẫu. Đọc bờ a
baº.”
“Ai cũng phải học đọc theo cách đó ạ?”
“Theo bác biết thì ai cũng học như thế cả.”
“Tất cả mọi người ư?”
Bác nhìn tôi, ngạc nhiên.
“Này,Zezé, đó là cách mọi người học đọc. Bây giờ hãy để yên
cho bác đọc nốt. Ra sân sau mà tìm ổi đi.”
Bác đẩy kính lên và cố tập trung đọc. Nhưng tôi không chịu đi.
“Tiếc quá!”
Nghe thấy tiếng cảm thán chân thật ấy, bác lại kéo kính xuống
thấp.
“Trời đất quỷ thần ơi. Cháu định ngồi dai như đỉa đây đấy à?”
“Chỉ là cháu đã đi cả một quãng đường xa như thế tới đây để
nói với bác một điều.”
“Thôi được rồi, vậy thì nói đi.”

“Không. Không phải vậy. Trước hết cháu cần biết ngày lĩnh
lương hưu tới đây của bác là ngày nào.”
“Ngày kia, bác nói, vừa nhìn tôi vẻ dò xét vừa cười tủm tỉm.
“Ngày kia là thứ mấy hả bác?”
“Thứ Sáu.”
“Ừm, thứ Sáu bác có thể mang từ thành phố về cho cháu một
con Vua Bạc không ạ?”
“Nói từ từ xem nào,Zezé. Vua Bạc là gì?”
“Là con ngựa trắng nhỏ cháu nhìn thấy trong rạp chiếu bóng.
Chủ của nó là Fred Thompson. Nó là ngựa đã được thuần dưỡng
rồi.”
“Cháu muốn bác mang về cho cháu một con ngựa nhỏ kéo xe
ư?”
“Không ạ. Cháu muốn con ngựa kiểu có đầu gỗ và bộ dây
cương cơ. Ngựa kiểu bác gắn cái đuôi vào rồi chạy vòng quanh ấy ạ.
Cháu cần phải luyện tập vì sau này cháu sẽ đóng phim.”
Bác cười phá lên.
“Bác hiểu rồi. Và nếu bác kiếm nó cho cháu, thì bác đượC gì
nào?”
“Cháu sẽ làm một việc gì đó cho bác ạ.”
Cháu thơm bác một cái nhé?”
“ “Cháu không thích thơm thiếc lắm đâu ạ.” “Vậy thì ôm nhé?”
Tôi nhìn bác Edmundo và thật lòng cảm thấy tội nghiệp cho
bác. Con chim nhỏ bên trong tôi nói một điều gì đó. Và tôi nhớ lại
một chuyện tôi đã nghe người ta nói rất nhiều lần, rằng bác
Edmundo sống ly thân với vợ và họ có năm đứa con. Nhưng bác
sống một mình, đi lại chậm chạp lắm… Có lẽ bác đi chậm vì nhớ
các con chăng? Con bác chẳng bao giờ đến thăm bác.
Tôi đi vòng qua bàn và ôm bác thật chặt. Tôi cảm thấy đám tóc
bạc của bác cọ vào trán mình. Tóc bác mềm thật đấy.
“Đây không phải vì con ngựa đâu ạ. Cháu sẽ làm cho bác một
việc khác Cơ. Cháu sẽ đọc.”
“Gì cơ,Zezé? Cháu biết đọc ư? Ai dạy cháu?” “Chẳng ai cả.”
“Cháu nói dối.”

Tôi đi ra, và nói vọng vào từ ngoài cửa,“Thứ Sáu bác hãy mang
ngựa về cho cháu và bác sẽ thấy cháu có biết đọc hay không?”
Sau đó, khi đêm xuống và chị Jandira đã thắp đèn dầu lên bởi
vì công ty điện đã cắt điện nhà chúng tôi do chưa thanh toán hóa
đơn, tôi đứng nhón chân ngắm “ngôi sao” ấy. Đó là bức tranh vẽ trên
một mảnh giấy, hình một ngôi sao với lời nguyện cầu ở bên dưới
mong ngôi sao phù hộ cho nhà chúng tôi.
“Jandira, chị nhấc em lên được không? Em sẽ đọc những chữ
kia.”
“Nói phét đủ rồi đấy,Zezé. Chị đang bận.”
“Cứ nhấc em lên một tí thôi rồi em sẽ cho chị xem. “Này,Zezé,
nếu định giở trò gì thì mày liệu hồn.” Chị nhấc tôi lên phía sau cánh
cửa.
“Nào, đọc đi. Chị đang muốn xem đây.”
Vậy là tôi đọc, đọc thật. Tôi đọc câu cầu nguyện, cầu Chúa phù
hộ cho gia đình chúng tôi và bảo vệ chúng tôi khỏi những linh hồn
hiểm ác.
Jandira đặt tôi xuống. Miệng chị há hốc.
“Zezé, mày đã thuộc lòng câu đó phải không? Mày lừa chị phải
không?”
“Jandira, em thề. Em có thể đọc mọi thứ.”
“Chẳng ai không học mà lại biết đọc cả. Là bác Edmundo dạy
mày phải không? Hay bà?”
“Chẳng ai cả.”
Chị chạy đi lấy một tờ báo và tôi đọc không sai chữ nào. Chị
kêu ré lên và gọi Glória. Gloria trở nên lo lắng và đi gọi Alaíde.
Trong vòng mười phút, hàng xóm của chúng tôi đã xúm lại để xem
chuyện lạ.
Đó chính là chuyện Totoca muốn tôi nói cho anh biết. “Bác ấy
đã dạy em và hứa cho em con ngựa nếu em học được.”
“Không phải vậy.”
“Anh sẽ hỏi bác ấy.”
“Anh đi mà hỏi. Em không biết giải thích chuyện đó như thế
nào, Totoca ạ. Nếu biết, em đã nói với anh.”

“Vậy thì đi thôi. Rồi mày sẽ thấy. Khi mày cần gì đó…”
Anh giận dữ chộp tay tôi và bắt đầu lôi tôi về nhà. Rồi anh nghĩ
ra một cách để trả thù.
“Đáng đời mày chưa! Mày học quá sớm, đồ ngốc ạ. Giờ thì
mày sẽ phải bắt đầu đến trường vào tháng Hai.” Đó là ý tưởng của
Jandira. Nhờ thế nhà tôi sẽ yên bình suốt cả buổi sáng, còn tôi thì sẽ
biết thế nào là lễ độ.
“Lại học cách sang đường đi. Đừng tưởng khi mày đi học thì
anh sẽ là vú em của mày, lần nào cũng đưa mày sang đường nhé.
Nếu mày thông minh như vậy, thì mày cũng có thể học đượC việc
này.”
“Đây, ngựa đây. Giờ thì đọc cái này xem nào.”
Bác mở tờ báo ra và chỉ cho tôi một câu trong một mẩu quảng
cáo thuốc chữa bệnh.
“Thuốc có trong tất cả các hiệu thuốc và các cửa hàng dượC uy
tín,” tôi đọc.
Bác Edmundo chạy ra gọi bà từ sân sau vào.
“Mẹ ơi. Nó thậm chí đọc đúng cả từ hiệu thuốc này.” Cả hai
người bắt đầu đố tôi đọc những câu khác và tôi đọc được hết.
Bà bắt đầu lẩm bẩm gì đó tôi nghe không hiểu.
Bác Edmundo đưa cho tôi con ngựa và tôi lại ôm bác. Sau đó
bác nâng cằm tôi và nói bằng giọng ngập ngừng, “Cháu rồi sẽ tiến
xa, khỉ con ạ. Không phải ngẫu nhiên tên cháu lại là José. Cháu sẽ là
mặt trời và các vì sao sẽ sáng lấp lánh quanh cháu.”
Tôi không hiểu bác nói gì và tự hỏi liệu có đúng là bác hơi
biêng biệng hay không.
“Cháu không hiểu được chuyện đó đâu. Đó là câu chuyện về
Joseph1. Khi nào cháu lớn hơn một chút, bác sẽ kể cho cháu nghe.”
Tôi mê mẩn các câu chuyện. Chuyện càng khó hiểu thì tôi càng
thích.
Tôi vỗ vỗ con ngựa nhỏ của mình một lúc lâu rồi ngước lên
nhìn bác Edmundo, nói, “Bác có nghĩ tuần tới cháu sẽ lớn hơn một
chút không, bác?”

Chương 2
MỘT CÂY CAM NGỌT

Trong gia đình tôi, mỗi đứa lớn đều phải trong một đứa
em. Jandira trông Gloria và một người em gái khác - đã bị đưa
đến miền Bắc làm con nuôi để được nuôi nấng cho tử tế.
Totoca là đứa em cưng của Jandira. Lala là người trông nom
tôi, mãi cho đến dạo gần đây. Sau đó thì chị hết thích tôi. Tôi
nghĩ chị đã chán phát ớn tôi rồi hoặc đã yêu mê mệt bạn trai
chị, một anh chàng bảnh bao diện quần thụng áo khoác lửng
giống như ca sĩ. Cái thời anh chị còn thường đưa tôi đi dạo
(bạn trai chị gọi là “tản bộ”) vào các ngày Chủ nhật, anh
thường mua cho tôi một ít kẹo thật ngon để tôi không kể cho ai
biết chuyện của hai người. Tôi thậm chí không thể hỏi bác
Edmundo xem “tản bộ” có nghĩa là gì, nếu không cả nhà sẽ
phát hiện ra.
Hai người anh chị nữa của tôi bị chết yểu và tôi chỉ nghe
nói về họ mà thôi. Mọi người kể anh chị là hai em bé người da
đỏ thuộc bộ tộc Apinajé, da đen lắm, có mái tóc đen thẳng.
Bởi vậy nên anh chị mới được đặt cho những cái tên của người
da đỏ. Chị tên là Aracy, còn anh là Jurandyr.
Sau đó em trai Luís của tôi ra đời. Gloria là người trông
nom nó nhiều nhất, sau đó đến tôi. Thằng bé thậm chí không
cần ai phải trông, bởi vì trên đời này chẳng có bé trai nào
ngoan ngoãn, yên lặng và dễ thương hơn nó.
Chính vì thế, khi nó nói bằng giọng nhỏ nhẹ, sõi ơi là sõi,
đúng lúc tôi đang bước chân ra đường, tôi thay đổi ý định ngay
tức thì.

“Zezé ơi, anh đưa em đi vườn thú nhé? Hôm nay có vẻ
trời sẽ không mua đâu, anh nhỉ?”
Cưng quá đi mất. Nó nói sõi quá. Thằng bé đó sau này
không phải của vừa đâu; thể nào nó cũng sẽ tiến xa cho xem.
Tôi ngắm nhìn ngày đẹp trời, nhìn bầu trời xanh thăm
thẳm, chẳng nỡ lòng nào nói dối. Bởi vì đôi khi, nếu đang
không vui, tôi sẽ nói, “Luís, em điên à. Nhìn xem, cơn dông
sắp kéo đến kia kìa!”
Lần này tôi cầm bàn tay nhỏ bé của nó và chúng tôi bước
ra sân sau bắt đầu cuộc phiêu lưu.
Sân sau được chia thành ba khu vui chơi. Một là vườn
thú. Một khu là châu Âu, kết thúc chỗ hàng rào nhỏ ngay ngắn
của Julio. Tại sao lại là châu Âu ư? Ngay cả chú chim nhỏ
trong tôi cũng không biết. Chúng tôi chơi trò đi cáp treo lên
núi Sugarloaf. Chúng tôi mang cái hộp đựng cúc áo ra và xâu
hết cúc lại bằng một sợi dây. (Bác Edmundo gọi thứ dây đó là
thừng. Tôi cứ nghĩ “thừng” là đứa con trai, nhưng bác giải
thích con trai là “thằng” cơ). Sau đó chúng tôi buộc một đầu
dây vào hàng rào và một đầu kia vào ngón tay Luis. Chúng tôi
đẩy hết cúc lên tít đầu dây và để chúng trượt từ từ, từng chiếc
từng chiếc một. Mỗi toa cáp treo đều chở đầy những người
chúng tôi biết. Có một cái đen sì chở Biriquinho. Chẳng có gì
là lạ khi nghe thấy một giọng nói vọng qua hàng rào, “Zezé,
mày đang phá hàng rào của bà phải không?”
“Không đâu, bà Dimerinda. Bà cứ ra đây mà xem này.”
“Ồ, bà thích xem cảnh này đấy. Chơi ngoan với em trai
mày. Như thế chẳng hay hơn à?”
Có lẽ như thế hay hơn thật, nhưng khi “cha đỡ đầu” là
quỷ dữ của tôi huých tôi một cái, thì chẳng có gì hay hơn
chuyện giở trò tinh quái…
“Bà sẽ cho cháu một cuốn lịch làm quà Giáng sinh như
năm ngoái chứ ạ?”
“Mày đã làm gì với cuốn lịch bà cho vậy hả?”

“Bà cứ vào trong mà xem, bà Dimerinda. Nó ở ngay phía
trên túi bánh mì đấy ạ.”
Bà bật cười và hứa sẽ sang xem. Chồng bà làm việc tại
cửa hàng bách hóa tổng hợp của ông Chico Franco.
Trò chơi còn lại là Luciano. Ban đầu Luis thực sự sợ nó,
cứ túm lấy quần tôi giật, đòi đi khỏi chỗ đó. Nhưng Luciano là
bạn tôi. Mỗi khi nhìn thấy tôi, nó đều rít lên rõ to. Gloria cũng
không thích nó và bảo rằng loài dơi là ma cà rồng hút máu trẻ
con.
“Không phải vậy đâu, Gló. Luciano không giống như vậy
đâu. Nó là bạn em mà. Nó biết em.”
“Em và cái kiểu cuồng động vật của em, suốt ngày nói
chuyện với con nọ, con kia…”
Khó khăn lắm tôi mới thuyết phục được Luis tin rằng
Luciano không phải một con vật. Đối với chúng tôi, Luciano
là một chiếc máy bay đang bay đến căn cứ không quân
Afonso.
“Nhìn này, Luis.”
Và Luciano thích thú bay quanh chúng tôi như thể nó
hiểu chúng tôi nói gì. Mà nó hiểu thật.
“Nó là một chiếc máy bay. Nó đang…”
Tôi ngừng lại. Tôi phải bảo bác Edmundo nói cho tôi
nghe từ đó lần nữa mới được. Tôi không biết từ đó là “nháo
lộn”, “nhào lộn” hay “nhạo lộn”. Một trong những từ đó.
Nhưng tôi không thể dạy em mình một từ không chính xác.
Nhưng bây giờ nó muốn sang vườn thú.
Chúng tôi đến gần cái chuồng gà cũ. Trong chuồng, hai
con gà mái lông sáng màu đang mổ mổ xuống đất, còn con gà
mái đen già khụ thì lành đến nỗi chúng tôi còn có thể gãi đầu
nó.
“Trước tiên chúng mình mua vé đã. Nắm tay anh nào, bởi
vì trẻ con dễ bị lạc ở chỗ đông người như thế này lắm. Nhìn
xem, ngày Chủ nhật ở đây thật nhộn nhịp phải không?”

Luis nhìn quanh, thấy khắp nơi toàn người là người, bèn
nắm chặt tay tôi.
Tại quầy vé, tôi ưỡn bụng và hắng giọng, ra vẻ quan
trọng. Tôi cho tay vào túi quần và hỏi người phụ nữ ở
quầy,“Miễn vé đến mấy tuổi nhỉ?”
“Năm.”
“Vậy thì cho một vé người lớn.”
Tôi bứt hai chiếc lá cam làm vé và chúng tôi bước vào.
“Con trai, trước hết chúng ta sẽ đến xem những con chim đẹp
như thế nào nhé. Nhìn kìa, những con vẹt thường, vẹt đuôi dài,
vẹt Nam Mỹ với đủ mọi màu sắc kìa. Những con lông sặc sỡ ở
đằng kia là vẹt Nam Mỹ đó.”
Mắt em tôi lồi ra vì thích thú.
Chúng tôi đi loanh quanh, ngắm nghía mọi thứ. Chúng tôi
nhìn ngó nhiều đến nỗi tôi còn để ý thấy Gloria và Lalá ở đằng
sau mọi thứ khác, đang ngồi trên ghế băng bóc cam. Lalá đang
nhìn tôi… Có khi nào các chị đã phát hiện ra chăng? Nếu vậy
thật thì chuyến thăm vườn thú đó sẽ kết thúc kèm theo một cú
phát ra trò vào mông ai đó. Và ai đó ấy chỉ có thể là tôi mà
thôi.
“Tiếp theo là gì vậy, Zezé, giờ chúng ta sẽ xem gì hả
anh?”
Tôi lại hắng giọng và lấy lại điệu bộ vừa rồi. “Ra đằng
kia xem khỉ nào. Bác Edmundo gọi chúng là linh trưởng.”
Chúng tôi mang mấy quả chuối theo và ném cho lũ khỉ.
Chúng tôi biết mình không được phép làm thế, nhưng những
người trông coi vườn thú còn đang bận túi bụi bởi có quá đông
khách tham quan.
“Đừng đến gần quá, nếu không chúng sẽ ném vỏ chuối
vào người em đấy, nhóc ạ.”
“Em muốn xem sư tử.”
“Đi ngay và luôn nào.”

Tôi liếc nhìn sang chỗ có hai “linh trưởng” khác đang ăn
cam. Từ chuồng sư tử, tôi có thể nghe thấy hai con ấy đang nói
gì.
“Đây rồi.”
Tôi chỉ tay vào hai con sư tử màu vàng, đích thị là sư tử
châu Phi. Luis nói nó muốn vỗ đầu con báo đen một cái.
“Em điên à, nhóc? Báo đen là con vật đáng sợ nhất vườn
thú. Nó được đưa tới đây vì đã cắn đứt cánh tay của mười tám
người dạy thú rồi ăn hết đấy.”
Luis có vẻ sợ hãi, vội rụt tay lại.
“Báo đen đến từ một rạp xiếc hả anh?” “Đúng.”
“Rạp xiếc nào vậy, Zezé? Thế mà trước đây anh chưa bao
giờ nói cho em biết.”
Tôi suy nghĩ lung lắm. Tôi có biết ai có tên phù hợp để
đặt cho một rạp xiếc không nhỉ?
“À! Nó đến từ rạp xiếc Rozemberg
“Đó không phải tiệm bánh ạ?”
Càng ngày càng khó lừa thằng em tôi. Nó càng ngày càng
khôn.
“Cũng có tiệm bánh tên như thế. Ngồi xuống ăn trưa thôi.
Chúng ta đã đi bộ nhiều rồi.”
Chúng tôi ngồi xuống và giả vờ ăn. Nhưng tại tôi ngứa
ngáy, cứ dỏng lên hóng hai chị nói chuyện.
“Chúng mình nên học tập nó, Lalá ạ. Xem đấy, nó kiên
nhẫn với thằng Luís biết bao.”
“Ừ, nhưng Luis có làm những chuyện mà nó vẫn làm
đâu. Đó là những việc xấu xa chứ không phải trò tinh nghịch.”
“Vậy nên trong máu nó mới có quỷ, nhưng nó ngộ nghĩnh
đấy chứ. Không ai ở ngoài phố có thể tức giận với nó, dù nó
làm gì…”
“Nó mà đi qua chỗ chị thì sẽ không thoát khỏi cảnh bị
phết roi đâu. Một ngày nào đó nó sẽ được dạy cho một bài

học.”
Tôi nhìn Gloria bằng ánh mắt thương xót. Chị luôn đến
giải cứu tôi và lần nào tôi cũng hứa với chị sẽ không tái phạm.
“Để sau đi. Bây giờ thì đừng. Bọn chúng đang chơi yên
mà.”
Chị đã biết hết rồi. Chị biết tôi đã lội qua mương sang sân
sau nhà bà Celina. Tôi mê mẩn cái dây phơi quần áo đung đưa
cả đống cánh tay với ống chân trong gió. Lúc đó quỷ dữ bảo
tôi rằng tôi có thể làm cho tất cả những cánh tay, ống chân kia
lộn tùng phèo cùng lúc. Tôi đồng ý rằng cảnh đó hẳn sẽ hết
sức buồn cười. Tôi tìm thấy một mảnh thủy tinh sắc ở dưới
mương, bèn trèo lên cây cam, kiên nhẫn cắt cái dây phơi.
Tôi suýt ngã theo cái dây. Có tiếng kêu thất thanh và mọi
người chạy túa ra.
“Giúp tôi với, dây phơi bị đứt rồi.”
Nhưng một giọng người không biết phát ra từ đâu tru
tréo.
“Đó là thằng con nhà ông Paulo đấy, thằng ranh con phá
hoại đó. Tôi nhìn thấy nó cầm mảnh thủy tinh leo lên cây cam
kia kìa.”
“Zezé?”
***
“Gì vậy, Luis?”
“Sao anh biết nhiều về vườn thú thế?”
“Anh đã đến thăm vô số vườn thú rồi mà.” ”
Tôi nói xạo. Tất cả những gì tôi biết đều là do bác
Edmundo kể cho nghe. Bác thậm chí đã hứa một ngày nào đó
sẽ đưa tôi đến vườn thú. Nhưng bác đi quá chậm nên khi hai
bác cháu đến nơi thì chắc vườn thú chẳng còn ở đó nữa.
Totoca đã từng đến vườn thú một lần cùng với cha.
“Vườn thúanh thích nhất là RuaBarõodeDrummond, Vila
Isabel. Em có biết nam tước Drummond là ai không? Tất

nhiên em chẳng biết đâu. Em còn bé quá chưa biết những
chuyện như thế này đâu. Ngài nam tước chắc chắn rất thân với
Chúa. Bởi vì chính ngài đã giúp Chúa phát minh ra trò xổ số,
cái trò mà họ bán những tấm vé tại quán Đói Khổ và tại vườn
thú ấy. Khi nào em lớn hơn…” Các chị tôi vẫn đang ở đó.
“Khi em lớn hơn thì sao cơ?”
“Em hỏi nhiều quá đấy, nhóc. Khi nào em đủ lớn, anh sẽ
dạy em về các con vật trong xổ số2 và các số của chúng. Phải
đến số hai mươi cơ. Từ số hai mươi đến số hai mươi lăm, anh
biết là có một con bò cái, một con bò đực, một con gấu,một
con nai và một con hổ. Anh không biết chúng được xếp theo
thứ tự như thế nào, nhưng anh sẽ học để không dạy nhóc sai.”
Thằng bé đã phát chán trò chơi rồi.
“Zezé, hát bài “Ngôi nhà nhỏ cho em nghe đi.” “Chúng ta
đang ở vườn thú, đúng không? Ở đây đang đông người quá.”
“Không. Chúng ta đã ra khỏi vườn thú rồi mà.”
“Bài đó dài lắm đấy. Anh chỉ hát một đoạn em thích thôi
nhé.”
Tôi biết đó là đoạn về những con ve. Tôi hít căng lồng
ngực.
Tôi sống trong một ngôi nhà trên đỉnh đồi Dưới chân nhà
vườn cây trái trải ra. Một nếp nhà nho nhỏ Đứng bên thềm tôi
có thể nhìn ra tận biển xa.
Tôi bỏ vài đoạn.
Trong đám cây cọ lạ lũ ve sầu hát thánh ca.
Mặt trời lên nhuộm những cánh buồm vàng ruộm Trong
khu vườn, một chú chim sơn ca.
Tôi ngừng hát. Các chị vẫn đang ngồi đó đợi tôi. Tôi nảy
ra một ý: Tôi sẽ hát cho đến khi đêm xuống. Tôi sẽ bám trụ ở
đây lâu hơn các chị.
Chẳng may mắn được đến thế. Tôi hát hết cả bài đó, hát
lại lần nữa, rồi hát bài “Vì tình yêu thoáng qua của em”, thậm
chí cả bài “Ramona”. Hai phiên bản khác nhau của bài

“Ramona” mà tôi biết… Mà các chị vẫn không nhúc nhích.
Đến lúc đó thì tôi cải rồi. Tốt hơn nên để chuyện này kết thúc
thôi. Tôi đi đến chỗ Lalá.
“Nào, chìa mông ra đây.”
Tôi quay người lại, giơ mông ra cho chị, cắn chặt rằng vì
Lala đang cầm dép trên tay.
Đó là ý tưởng của mẹ.
“Hôm nay tất cả chúng ta sẽ đi xem nhà.”
Totoca dẫn tôi ra một chỗ và thì thầm, “Nếu mày nói với
bất cứ ai rằng chúng mình đã đến đó rồi, thì mày sẽ lãnh đủ.”
Nhưng tôi chẳng hề có ý định ấy.
Cả nhóm chúng tôi đi ra đường. Gloria nắm tay tôi và
được lệnh không được rời mắt khỏi tôi dù chỉ một phút. Còn
tôi nắm tay Luís.
“Khi nào chúng ta chuyển đến đó hả mẹ?” Gloria hỏi.
“Sau Giáng sinh hai hôm, chúng ta sẽ phải gói ghém đồ
đạc,” mẹ nói, giọng buồn buồn.
Mẹ có vẻ rất mệt mỏi. Tôi thực lòng thấy thương mẹ. Mẹ
đã làm lụng cả đời. Mẹ làm việc từ khi lên sáu, khi nhà máy
được xây dựng. Người ta để mẹ ngồi lên một chiếc bàn và mẹ
phải làm sạch và lau khô các dụng cụ. Hồi đó, mẹ còn quá bé,
đến nỗi tè dầm cả ra vì không thể tự xuống khỏi bàn được. Đó
là lý do mẹ chưa bao giờ được đến trường, cũng như chưa bao
giờ học đọc học viết. Khi mẹ kể cho tôi nghe chuyện đó, tôi
buồn đến mức đã hứa rằng khi nào thành nhà thơ và trở nên
thông thái, tôi sẽ đọc thơ của tôi cho mẹ nghe.
Dấu hiệu Giáng sinh xuất hiện trên khắp các cửa hàng
của hiệu. Ông già Noel đã được vẽ lên trên mọi ô cửa kính
trưng bày. Mọi người đều đã mua thiệp, để tránh việc đến cận
ngày mới đổ xô đi mua. Tôi có một niềm hy vọng mong manh
rằng lần này, Chúa Hài Đồng sẽ được sinh ra trong trái tim tôi.
Dù gì đi nữa, có lẽ tôi cũng sẽ tiến bộ hơn chút ít khi đã đến
tuổi chín chắn. “Nó đây.”

Mọi người đều thích nó. Nhà mới nhỏ hơn nhà cũ một
chút. Với sự giúp sức của Totoca, mẹ tháo sợi dây thép buộc
cổng và chúng tôi chạy ùa vào. Glória buông tay tôi ra, quên
bẵng mất chị đã sắp thành thiếu nữ. Chị chạy tới chỗ cây xoài
và choàng tay quanh thân nó. đầu tiên.”
“Cây xoài là của chị. Chị đến chỗ nó Totoca làm như thế
với cây me. Chẳng còn gì cho tôi. Tôi nhìn Glória, suýt khóc.
“Thế còn em thì sao, Gló?”
“Chạy ra sau nhà xem sao. Chắc phải còn những cây khác
nữa đấy, đồ ngốc.”
Tôi chạy đi, nhưng chỉ thấy cỏ mọc dài và cả đám những
cây cam già cỗi đầy gai. Bên cạnh rãnh nước là một cây cam
ngọt nhỏ.
Tôi thất vọng quá. Các anh chị em của tôi đã chạy khắp
nhà nhận phòng ngủ cả rồi.
Tôi giật giật váy của Glória.
“Chẳng có gì khác cả.”
“Em chẳng biết quan sát gì cả. Đợi một phút. Chị sẽ tìm
một cây cho em.”
Ngay sau đó chị ra vườn với tôi. Chị chăm chú nhìn
những cây cam.
“Em không thích cây kia sao? Cây đó đẹp mà.” Tôi
không thích cây này, cũng chẳng thích cây kia, chẳng thích cây
nào trong đám ấy. Chúng nhiều gai quá. “Em thích cây cam
ngọt hơn đám cây xấu xí này.” “Ở đâu cơ?”
Tôi dẫn chị đi xem cây cam.
“Cây cam nhỏ xinh quá này! Nó không có một cái gai
nào. Nó trông rất đặc trưng, đến mức nhìn từ xa ta cũng có thể
nhận ra nó là một cây cam ngọt. Nếu chị bé như em, chị cũng
chẳng muốn cây khác đâu.” một cây to co.”
“Nhưng em muốn
“Nghĩ kỹ mà xem, Zezé. Cây này vẫn còn nhỏ. Nó sẽ lớn
lên thành một cây to - em và nó sẽ cùng lớn lên. Em và nó sẽ

hiểu nhau như anh em. Em có thấy cái cành kia không? Nó là
cành duy nhất, đúng vậy thật, nhưng nó hơi giống một con
ngựa được sinh ra chỉ để cho em vậy.”
Tôi cảm thấy mình thực sự bị đối xử bất công. Chuyện
này khiến tôi nhớ đến cái vỏ chai rượu Scotch Có hình các
thiên thần mà chúng tôi đã có lần nhìn thấy. Khi ấy, Lalá nói,
“Thiên thần này là em.” Gloria chọn một thiên thần và Totoca
cũng chọn một. Nhưng còn tôi thì sao? Đến cuối cùng, tôi là
cái đầu thấp bé ở phía sau tất cả những thiên thần khác, gần
như không có cánh. Thiên thần Scotland thứ tự thậm chí còn
không phải một thiên thần hoàn chỉnh… Tôi luôn là kẻ cuối
cùng. Mai sau lớn lên, tôi sẽ cho họ thấy. Tôi sẽ mua nguyên
cả cánh rừng nhiệt đới Amazon, và tất cả những cái cây cao
chọc trời sẽ là của tôi. Tôi sẽ mua một cửa hàng đầy những cái
chai in hình thiên thần và không ai lấy đưỢC một mảnh cánh
nào ở đấy.
Hờn dỗi, tôi ngồi bệt xuống đất và để nỗi tức giận của
mình tựa vào cây cam nhỏ. Glória mỉm cười bỏ đi.
“Em sẽ không tức giận lâu đâu, Zezé ạ. Rồi em sẽ thấy
chị nói đúng thôi.”
Tôi cầm một cái que cào cào lên mặt đất và vừa bắt đầu
ngừng sụt sịt thì nghe thấy một giọng nói cất lên từ đâu đó,
gần trái tim mình.
“Tớ nghĩ chị cậu nói đúng đấy.”
“Mọi người luôn đúng. Chỉ có tớ là chẳng đúng bao giờ.”
“Không phải vậy đâu. Nếu ngắm kỹ tớ, cậu sẽ thấy.”
Giật mình, tôi lồm cồm nhổm dậy và nhìn kỹ cây cam
nhỏ. Thật kỳ lạ, vì tôi luôn nói chuyện với mọi thứ, nhưng tôi
cứ nghĩ chính chú chim nhỏ trong tôi đã khiến cho mọi thứ trò
chuyện với tôi.
“Nhưng có th...